Noord-Holland

Nederland

Noord-Holland was in de zestiende eeuw één van de belangrijkste provincies van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Tegenwoordig is veel van de welvaart van Noord-Holland nog terug te vinden in de vele prachtige dorpjes in deze provincie. Ondanks dat de hoofdstad van Nederland in Noord-Holland ligt is Haarlem de hoofdstad van de provincie. Bij de provincie hoort ook een deel van het IJsselmeer, het Markermeer en de Waddenzee. Het eiland Texel behoort net als het voormalige eilanden Marken en Wieringen tot de provincie Noord-Holland. De Afsluitdijk verbindt Noord-Holland met Friesland.

Binnen Noord-Holland liggen er tal van mooie dorpen en kleine stadjes. Het leuke aan de dorpen in deze provincie is de enorme diversiteit. Zo kun je hier oude vestingstadjes ontdekken, zijn er een aantal traditionele vissersplaatsen die meer dan de moeite waard zijn en kun je dorpen bezoeken die een bijzondere historie kennen. Een aantal plattelandsdorpen hebben een geheel eigen gezicht, mede door de stolpboerderijen die hier veel voorkomen.

Broek in Waterland

Broek in Waterland is een dorp in de gemeente Waterland en heeft een beschermd stadsgezicht. Het dorp ligt net boven Amsterdam iets ten westen van Monnickendam.

Broek in Waterland wordt door de bewoners vaak afgekort als Broek. Eén van de oudste gebouwen in het dorp is de Sint-Nicolaaskerk die uitkijkt over ’t Havenrak. In deze haven ligt één van de mooiste gebouwen van Broek het Swanenburgh theehuisje. Dit theehuisje werd in het begin van de negentiende eeuw nog bezocht door Napoleon Bonaparte. De oude kern van Broek in Waterland bestaat hoofdzakelijk uit houten huizen die in verschillende pasteltinten zijn geschilderd. Veel van deze huizen zijn versierd met een deurkalf dat typisch is voor deze streek.

» meer over Broek in Waterland

Callantsoog

Callantsoog ligt direct aan de Noordzee en behoort tot de gemeente Schagen in de provincie Noord-Holland. Callantsoog is vooral bekend als badplaats.

De kust lag in het jaar nul ongeveer 5 km naar het westen, duizend jaar na Christus, was dat nog 3 km uit de huidige kustlijn. Deze kustafslag ontstond door de stijging van de zeespiegel en de werking van de vloed die die in deze streek eerst om het noorden uit Schotland stroomt en een half uur later wordt gekeerd door de vloedstroom uit het zuiden.

Oorlogen tussen de toenmalige bewoners, de Friezen en de Franken rond 600 werden gewonnen door de Franken die het gebied in 795 in beheer kregen. Door het beheer van het huidige Friesland en Holland in 841 te geven van de Vikingen, probeerde de Frankische Keizer Lotharius invallen van de Noormannen tegen te houden. De Viking Rorik vestigde zich op Wieringen. Dit beheer door de Vikingen stopte in 885 door de moord op Godfried de Noorman en namen de Frankische keizers het beheer weer in eigen hand

» meer over Callantsoog

De Rijp

De Rijp is een prachtig klein dorp in Noord-Holland in de gemeente Graft de Rijp. Het dorp heeft mede door de vele rijksmonumenten een beschermd stadsgezicht.

De Rijp was een welvarend dorp van de zeventiende tot de negentiende eeuw hierna raakt de Rijp zijn directe verbinding met de Zuiderzee kwijt. Hiermee komt er een einde aan de haringvisserij en de walvisjacht in de Rijp. Het oude centrum van het dorp is ondanks een aantal grote branden in de zeventiende eeuw erg goed bewaard gebleven. Zo staan er nog een aantal van de typische Zaanse huisjes en is het oude raadhuis tegenwoordig de VVV gevestigd. In totaal zijn er 120 rijksmonumenten in het dorp te vinden.

» meer over De Rijp

Den Hoorn

Den Hoorn ligt in de gemeente Texel en behoort tot de provincie Noord-Holland. Den Hoorn is het meest zuidelijk gelegen dorp op Texel, in het voorjaar omringt door bloeiende bollenvelden en aan de rand van een uitgestrekt duingebied. Den Hoorn heeft een beschermd stadsgezicht en in het centrum staan veel rijksmonumenten.

Tijdens de Hoekse en Kabeljouwse twisten is de nederzetting Oude Hoorn verbrand door de Hoeksen.  Op een keileembult ontstond na 1398 Den Hoorn. De bevolking was aangewezen op landbouw, veeteelt en visserij. De schapen graasden in het uitgestrekte duingebied. Het beloodsen van schepen werd in de 17e en 18e eeuw een nieuwe bestaansvorm. Na aanleg van het Noordzeekanaal en het Noordhollandsch kanaal in de 19e eeuw kwam hieraan een einde. Enkele loodshuizen in de Herenstraat van Den Hoorn getuigen nog aan deze tijd, evenals het “Loodsmansduin”. De bollencultuur werd een nieuwe inkomstenbron, voornamelijk narcissen.

» meer over Den Hoorn

Edam

Edam is een klein stadje in de gemeente Edam-Volendam en is wereldwijd bekend om zijn kazen. De toeristische kaasmarkten worden hier nog in de zomermaanden gehouden.

Edam is ontstaan in de 13de eeuw bij de afdamming van de E. langs deze afdamming kwamen meerder handelsschepen die tol moesten betalen aan de inwoners van Edam. In de 14de eeuw kreeg Edam stadsrechten en weer later kreeg de stad het recht op een Kaaswaag en zo werd de populairste kaasmarkt van Nederland geboren. De originele kaasmarkt werd in 1922 gesloten maar is sinds 1989 met de hulp van vrijwilligers weer geopend. De Edammerkaas is sinds een 2010 een beschermd streekproduct die alleen in Nederland gemaakt mag worden.

» meer over Edam

Enkhuizen

Enkhuizen is een prachtige plaats die zowel aan het IJsselmeer als het Markermeer ligt. Enkhuizen   kent een schitterend historische centrum en is een belangrijke toeristische plaats in Noord-Holland.

Enkhuizen is volgens de inmiddels achterhaalde definities een stad. Al in 1356 werden er door Graaf Willem V stadsrechten verleend aan Enkhuizen. Op dat moment was Enkhuizen vooral een haven- en vissersdorp. De plaats werd vooral bekend als centrum van de haringvisserij. Het bezorgde Enkhuizen zelfs de bijnaam ‘Haringstad’. Na de aanleg van de Afsluitdijk stopte de haringvangst. Deze zoutwatervis verdween nadat het ontstane IJsselmeer verzoet raakte. Het toerisme, de bloembollenhandel en de zaadteelt werden de nieuwe belangrijke bronnen van inkomsten.

» meer over Enkhuizen

Marken

Het voormalige eiland Marken ligt in de provincie Noord-Holland aan het Markermeer en de Gouwzee. Op het eiland liggen meerdere kleine buurtschappen die samen Marken vormen.

Tot de komst van de afsluitdijk was Marken een dorp en een eiland in de Zuiderzee. In 1957 werd er een dijk gebouwd tussen Marken en het vaste land waardoor het zijn status als eiland kwijtraakte. Het schiereiland Marken is tegenwoordig een populaire toeristische bestemming binnen de gemeente waterland. Bijna het gehele schiereiland heeft een beschermd stadsgezicht en er staan meerdere rijksmonumenten. Het bekendste bouwwerk op Marken is de vuurtoren die bekend staat als het Paard van Marken. De vuurtoren is sinds de komst van de afsluitdijk overbodig geworden en tegenwoordig in gebruik als woonhuis. De veerdienst die tussen Marken en Volendam vaart is erg populair bij de toeristen.

» meer over Marken

Medemblik

Sommige plaatsjes lijken alles te hebben: sfeer, water, historie en tal van mooie bezienswaardigheden. Medemblik is een geweldig voorbeeld van een klein stadje dat gezegend is met veel pluspunten.

Volgens de geschiedenisboeken is Medemblik de oudste stad van West-Friesland. Al in 1289 verleende graaf Floris V van Holland stadsrechten aan Medemblik, waardoor het op dat moment tot de belangrijkste plaatsen in het gebied was dat we tegenwoordig tot de provincie Noord-Holland rekenen. De ligging aan de voormalige Zuiderzee (nu het IJsselmeer) zorgde ervoor dat Medemblik een ideale plek was om te wonen en te handelen. Door middel van een dwangburcht zorgde Floris V dat hij het volk onder de duim hield. Deze burcht is nu nog te bewonderen aan de noordzijde van Medemblik. Het in 1288 gebouwde Kasteel Radboud staat op een prachtige locatie aan het begin van de Medemblikse Oosterhaven.

» meer over Medemblik

Muiden

Het in het zuidoosten van de provincie Noord-Holland gelegen Muiden is dankzij de vestingwerken en het beroemde middeleeuwse Muiderslot zeker een bezoekje van een paar uur waard. 

Muiden kent een eeuwenlange historie. Volgens de historici zou er al in de vroege middeleeuwen sprake geweest zijn van een nederzetting. Toen zou de naam Amuthon geweest zijn. De huidige naam Muiden is afgeleid van het woord ‘Muide’, wat een monding van een rivier in een zee is. In dit geval de Vecht die uitmondt in de vroegere Zuiderzee. Aan de oostelijke kant van Muiden heeft men een vestinggracht aangelegd om de plaats te behoeden tegen minder bezoekers met verkeerde intenties. De vestingwerken zijn nog deels intact, waaronder het Muizenfort. Dit fort is onderdeel van de Stelling van Amsterdam. Andere bezienswaardigheden van Muiden zijn de kazerne aan de Broshuizen, de vijftiende-eeuwse gotische Sint-Nicolaaskerk en eveneens Sint-Nicolaaskerk geheten classicistische kerk aan de Herengracht die uit het jaar 1822 stamt.

» meer over Muiden

Naarden

Naarden ligt in het zuidoostelijke deel van de Provincie Noord-Holland. Het is een schitterend oud vestingstadje in de gemeente Gooise Meren. Ondanks het feit dat Naarden een klein stadje is zijn er veel bezienswaardigheden te vinden.

Naarden is een oud stadje dat waarschijnlijk ergens aan het einde van de tiende eeuw is gesticht en al in het begin van de veertiende eeuw al zijn stadsrechten kreeg. Deze werden gegund door graaf Floris de Vijfde. Deze eerste stad lag ten noorden van het huidige Naarden. De oprukkende Zuiderzee en het feit dat Naarden verwoest werd tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten zorgde ervoor dat het stadje op zijn huidige plaats in 1350 herbouwd werd.
Naarden heeft de tand der tijds prachtig doorstaan zo goed als de hele stad als de dubbele omwalling zijn nog geheel in tact.

» meer over Naarden

Oosterend

Oosterend is een dorp in de gemeente Texel en ligt in de provincie Noord-Holland. Het ligt aan de oostkant van het dorp vlak bij het wad. Duizend jaar geleden leefden de bewoners op het hogere deel van Texel. Oosterend ligt op een stuwwal, een overblijfsel uit de laatste ijstijd. In het dorp woonden voornamelijk boeren en vissers.

In de buurt van de IJzeren Kaap was vroeger de haven van Oosterend, deze was in gebruik voor de Oester- en wiervisserij. Texelse oesters waren beroemd. Door de achteruitgang van de oesterkweek werd de haven overbodig, de have verzande en in de 19e eeuw verhuisde de scheepvaart naar Oudeschild. De meeste schippers wonen nu nog in Oosterend, ze vissen van maandag tot vrijdag op de Noordzee. Een groot deel van Oosterend heeft een beschermd dorpsgezicht, in het oude centrum staan oude boerderijen en historische huizen. De kleinere huizen met houten voorschotten werden bewoond door de kinderrijke gezinnen van boerenknechten, vissers, winkeliers en ambachtslui. Tijdens een wandeling door het dorp zie je leitjes op de huizen die de historie van het huis en zijn bewoners vertelt.

» meer over Oosterend

Oudeschild

Oudeschild op het eiland Texel behoort tot de gemeente Texel en de provincie Noord-Holland. Oudeschild is het enige dorp van Texel dat direct aan de zee ligt. Eb en vloed hebben hier vrij spel en een enkele keer per jaar overstroomt de kade. Daar raken ze in Oude Schild niet van van slag, je kunt er zelfs een Hoogwaterdiner boeken, wat op zich een unieke ervaring is.

Het dorp Oudeschild is aan het begin van de 17e eeuw ontstaan, de VOC-schepen die voor de Rede van Texel lagen zorgden voor handel en welvaart. Met kleine bootjes werden vaten drinkwater via de Skilsloot vanaf de waterputten bij de buitenplaats Brakestein naar de wachtende schepen vervoerd. Het Texels water bevatte een hoog ijzergehalte waardoor het lang houdbaar was, dit was van belang omdat voor Kaap de Goede Hoop geen vers drinkwater beschikbaar was. Deze waterputten bevonden zich net buiten Oude Schild en werden de “Wezenputten” genoemd omdat ze eigendom waren van het weeshuis in Den Burg. Nu zijn er van de vijf putten nog twee over.

» meer over Oudeschild

Petten

Het dorp Petten ligt direct aan de Noordzee, behoort tot de gemeente Schagen en ligt in de provincie Noord-Holland.

 Het huidige dorp Petten is het vierde dorp op ongeveer dezelfde plek. Twee dorpen verdwenen in zee, het derde dorp is door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog afgebroken. Petten leeft van de bloembollenteelt en toerisme. Op het strand kun je een bijzonder soort zand vinden van gladgeschuurd kwarts met granaat. Ten zuiden van Petten is een duinenrij weggeslagen waardoor een dijk moest worden aangelegd, de Hondsbossche Zeewering. Door de laatste dijkversterking is een nieuw duingebied ontstaan.

» meer over Petten

Schagen

Schagen ligt in het noordwesten van West-Friesland  in de provincie Noord-Holland, nog net binnen de West-Friese Omringdijk. Schagen is onderdeel de gemeente Schagen, Skagen in het West-Fries, ook wordt Skagen wel “Magnusvest” genoemd naar de legendarische ridder Magnus van Schagen, die aan de kruistochten heeft deelgenomen.

In documenten uit 989 werd Schagen al genoemd, als graaf Dirk de tweede en zijn vrouw  in zes Scagha gelegen hoeven overdraagt aan de graaf van Egmond. Er is dan nog geen dorp, maar wel aanwijzingen voor bewoning op de terpen in de omgeving in de 10e en 11e eeuw.

» meer over Schagen

Volendam

Volendam is waarschijnlijk het bekendste dorp van Nederland. Het dorp staat in heel Nederland en daarbuiten bekend om zijn palingsound maar ook om zijn typische klederdracht, de vissersbootjes en de voetbalclub FC Volendam.

Volendam ligt in de provincie Noord-Holland en maakt onderdeel uit van de gemeente Edam-Volendam. Het dorp is ontstaan aan het einde van de veertiende eeuw toen de haven van Edam werd verlegt. Het is één van de populairste toeristische bestemmingen in Noord-Holland. De toeristen komen hier uit alle hoeken van de wereld naartoe om over “De Dijk”te kunnen lopen, de Volendamse klederdracht te kunnen passen en een vers gerookte paling te kunnen eten. Tijdens de jaarlijkse kermis is het hier extra druk.

» meer over Volendam

Weesp

Weesp is een vestingstadje dat al eeuwenlang prachtig te zuidoosten van Amsterdam gelegen is. Een deel van historisch Weesp maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam.

Mede vanwege de in 1355 verkregen stadsrechten wordt Weesp vooral een stad genoemd. Wij bezochten Weesp en vinden dit een typisch geval van een groot dorp dat qua grootte naar een stad aan het toe groeien is, maar de titel ‘stad’ vooral gebruikt op basis van het oude criterium stadsrechten. Belangrijker is dat Weesp een prachtig plaatsje is dat zijn plek op een site over de mooiste dorpjes en kleine stadjes zeker verdient. Weesp telt een groot aantal rijksmonumenten (meer dan tweehonderd op dit moment), heeft een beschermd stadsgezicht en is voorzien van vestingwerken. Verder telt Weesp een aantal gebouwen die je zeker als echte bezienswaardigheden mag beschouwen. 

» meer over Weesp

West Graftdijk

West Graftdijk is een klein dorp in de gemeente Graft-De Rijp. Het dorp je aan het water de Vuile Graft in de Eilandspolder.

In dit prachtige oude dorpje is niet veel meer te vinden dan een paar prachtige huizen waarvan sommige op de rijksmonumentenlijst staan en kerk. Deze kerk doet ook gelijk dienst als buurthuis en lokaal poppodium. De sluis uit de zeventiende eeuw is hier nog steeds in gebruik. Deze sluis vormt de verbinding tussen de Alkmaardermeer en de Eilandspolder. Er bevinden zich in West Graftdijk geen enkele winkel of horecagelegenheid. Hiervoor moet men in de nabij gelegen dorpen De Rijp of Graft zijn. De steden Krommenie, Alkmaar of Purmerend liggen op ongeveer tien kilometer afstand.

» meer over West Graftdijk

Zaandijk

Zaandijk is een prachtig dorp in Noord-Holland in de gemeente Zaanstad. Zaandijk ligt aan de Zaan tegenover de Zaanse Schans. In het dorp staan enkele nog werkende molens.

Zaandijk heeft net als veel dorpen in de Zaanstreek nog veel van de typische houten Zaanse huisjes staan. Men vindt hier een van de grootste concentraties aan groengeverfde houten huisjes van deze streek. Het dorp bestaat uit twee delen: Oud-Zaandijk en Rooswijk. Oud-Zaandijk heeft een beschermd dorpsgebied. De uit uit 1656 stammende korenmolen De Bleeke Dood is de oudste nog bestaande stellingmolen van Nederland. Deze molen is tegenwoordig van de vereniging de Zaansche molen.

» meer over Zaandijk

Zaanse Schans

De Zaanse Schans is een klein buurtschap in de gemeente Zaanstad. Het is één van de populairste openluchtattracties in Nederland en trek per jaar bijna één miljoen bezoekers.

Veel van de typische Zaanse huisjes in de Zaanse Schans komen uit andere delen van de Zaanstreek. Ze zijn hier bij elkaar gebracht om de bezoekers een idee te geven hoe de meeste dorpen er hier in de 18de eeuw uit zagen. Verder is er een scheepswerf, een klompenmakerij, een bakkerijmuseum en staat er een replica van de eerste Albert Heijn. Net buiten de Schaanse schans in Zaandam is het oudste houten huis uit de Zaanstreek te vinden het Czaar Peterhuisje. In dit houten huis dat tegenwoordig beschermd wordt door een stenen ombouw leefde aan het einde van de 17de eeuw Tsaar Peter de Grote.

» meer over Zaanse Schans