Plan is een dorp in de Aragonese Pyreneeën, in de provincie Huesca, op 1.060 meter hoogte. Het is het grootste dorp in het Val de Chistau (ook wel Valle de Gistau genoemd), een bergstreek met slechts zo’n 300 inwoners.
Het stratenpatroon van Plan is typisch Pyreneïsch: smalle, met keien bestrate straatjes slingeren tussen huizen van natuursteen met leistenen daken. Rondom de romaanse kerk San Esteban liggen enkele grotere huizen, waaronder de opvallende Torre de Casa Moliné, een 16e-eeuwse verdedigingstoren die ooit deel uitmaakte van een adellijk wooncomplex. Bijzonder is dat Plan een van de laatste dorpen is waar nog chistabín wordt gesproken, een zeldzaam dialect van het Aragonese fabla.
Plan ligt op de kruising van verschillende wandelroutes. Vanuit het dorp vertrekken paden naar bergmeren, bergpassen en bossen. Een van de bekendste wandelingen is die naar de Basa de la Mora (Ibón de Plan), een spectaculair bergmeer op ruim 1.900 meter hoogte. Volgens een lokale legende verschijnt er op magische wijze een Moorse prinses boven het wateroppervlak als je er met een zuiver hart aankomt bij zonsopgang.
overnachten in Plan
In Plan zijn enkele kleinschalige accommodaties beschikbaar die goed aansluiten bij de bergachtige omgeving. Populair is Hotel Mediodía, centraal gelegen met eenvoudige, maar comfortabele kamers en een restaurant dat streekgerechten serveert. Voor een meer landelijke ervaring kun je terecht bij Casa Rafeleta, een traditioneel pension met gastvrije sfeer en karakteristieke inrichting. Daarnaast zijn er appartementen en vakantiehuizen te huur, vaak met uitzicht op de omliggende valleien en bergen. Plan is daarmee een geschikte uitvalsbasis voor wandelingen en natuuractiviteiten in de Valle de Chistau.
Langs de oevers van de Cinqueta stroomt helder bergwater richting de lagergelegen dorpen. Een oude stenen brug verbindt Plan met de andere dorpen in de vallei, waaronder San Juan de Plan. De omliggende natuur maakt deel uit van het beschermde gebied tussen het Nationaal Park Ordesa y Monte Perdido en het natuurpark Posets-Maladeta. Hier leven marmotten, gemzen, vale gieren en soms kom je er zelfs de lammergier tegen.
Plan werd in Spanje landelijk bekend in de jaren tachtig toen de “caravana de mujeres” plaatsvond. Een groep jonge mannen plaatste een oproep om het dorp nieuw leven in te blazen, omdat er nauwelijks nog vrouwen woonden. De oproep kreeg grote media-aandacht en tientallen vrouwen uit heel Spanje reisden naar Plan. Verschillende van hen bleven, trouwden en droegen zo bij aan het behoud van Plan. Het dorp is door de eeuwen heen niet veel veranderd. Zo zijn er nog een oude broodoven, een openbare wasplaats en verschillende waterpunten die al eeuwenlang in gebruik zijn. De huizen zijn grotendeels in originele staat, met dikke stenen muren, kleine ramen en houten balkons.
Zelf bezochten we het lokale bureau voor toerisme om er wat wandelkaarten te halen. Bijzonder was dat de dame geen Engels sprak, maar naast het Spaans wel moeiteloos Frans. Ze gaf ons wat tips over wandelingen in de omgeving en wat er nog meer de moeite waard was. Uiteindelijk maakten we vanuit Plan een wandeling die ons mee zou nemen, langs de dorpen Gistaín en San Juan de Plan. Na de wandeling probeerden we de lokale keuken bij Casa Ruche.
