Bergheim is een eeuwenoud dorpje dat temidden van de wijnvelden in de Elzas ligt. Het is een van de best bewaarde middeleeuwse plaatsen in het Franse departement Haut-Rhin. Volgens de geschiedschrijvers is er geen enkele plaats in de Elzas zo vaak van eigenaar gewisseld als Bergheim.
In 2022 werd Bergheim door het Franse publiek uitgeroepen tot het favoriete dorp van Frankrijk, dankzij het authentieke, niet-overlopen karakter. Dat is waarschijnlijk ook hetgeen waardoor wij zo gecharmeerd raakten van Bergheim toen we het bezochten. Het is een plaats die zeker het bezoeken waard is en waar je toeristen rond ziet lopen, maar in tegenstelling tot nabijgelegen dorpen zoals Ribeauvillé en Riquewihr wordt het niet overspoeld door bezoekers. De openbare parking nabij de toegangspoort tot het historische centrum – de Porte Haute – heeft slechts plaats voor één touringcar en is gratis. Dat zegt al een hoop.
Wat ons vooral opviel toe we door Bergheim liepen, was dat er hier veel minder horeca en winkels aanwezig zijn dan in de drukker bezochte dorpen. Het is duidelijk minder op toerisme gericht en daardoor oogt het authentieker. De sfeer is er gemoedelijk. Dat terwijl Bergheim officieel ook tot Les Plus Beaux Villages de France behoort. Het staat op de actuele lijst van de vereniging, samen met onder meer Riquewihr, Hunawihr en Eguisheim in de Elzas.
Bergheim is een van de zeldzame plaatsen in de Elzas waarvan de 14e-eeuwse stadsmuren nog vrijwel volledig overeind staan. Ook verschillende torens zijn bewaard gebleven. Rond een groot deel van het oude centrum kun je langs deze verdedigingswerken wandelen. Vooral aan de buitenzijde van de muren krijg je een goed beeld van hoe compact het ommuurde Bergheim vroeger was.
Binnen de stadsmuren bestaat het straatbeeld vooral uit uitstekend bewaarde huizen uit de 16e en 17e eeuw. Veel daarvan zijn vakwerkhuizen met houten balkconstructies, binnenplaatsen en gevels die in het voorjaar en de zomer met bloemen versierd worden. De Rue des Vignerons en de straten rond het centrale plein behoren tot de leukste plekken om zonder vast plan doorheen te wandelen.
Achter de fraaie gevels gaat ook een minder fraaie geschiedenis schuil. Tussen 1582 en 1683 werden in Bergheim tientallen vrouwen vervolgd en veroordeeld op verdenking van hekserij. De originele rechtbankdocumenten uit die periode zijn bewaard gebleven. In het Maison des Sorcières, het Huis van de Heksen, wordt deze donkere bladzijde uit de geschiedenis van Bergheim uitgebreid belicht.
Dat wijn hier een belangrijke rol speelt, merk je zodra je Bergheim nadert. Het dorp ligt midden in de wijngaarden en aan de Route des Vins d’Alsace. Een van de bekendste wijngaarden is de Altenberg de Bergheim, die de Grand Cru-status heeft. Op deze helling worden onder andere riesling en gewurztraminer verbouwd.
Wie Bergheim bezoekt, hoeft geen lange lijst met bezienswaardigheden af te werken. De aantrekkingskracht zit vooral in het dorp zelf. Wandel door de oude straten, loop een stuk langs de stadsmuren en kijk vooral goed om je heen. Juist doordat souvenirwinkels, terrassen en grote groepen toeristen het straatbeeld minder domineren, krijg je hier meer het gevoel door een echt Elzasser dorp te lopen dan in sommige bekendere plaatsen langs de wijnroute.
