Kaag, lokaal ook wel De Kaag genoemd, is een dorp in de gemeente Kaag en Braassem in de provincie Zuid-Holland. Het dorp ligt op het Kagereiland, omgeven door de Kagerplassen. De enige manier om er te komen is via het veerpontje vanuit Buitenkaag. Op het eiland vind je de rijksmonumentale protestantse kerk, historische boerderijen en meerdere jachthavens.
De naam Kaghe of Caghe, wat ‘buitendijks land’ betekent, komt voor het eerst voor in 1308. Tot het einde van de zestiende eeuw was Kaag het grootste dorp in het gebied Alkemade. Rond 1400 begon men het natte veenland in cultuur te brengen door lange, evenwijdige sloten te graven. Door gestage inklinking van het veen schakelde men over op veeteelt. Later moest dit land worden beschermd met kades en dijken. Eeuwenlang was Kaag een belangrijk knooppunt in de scheepvaart en een domein voor vissers die in de rijke visgronden hun brood verdienden. Doordat het een eiland is, had het dorp altijd beperkte groeimogelijkheden. De drooglegging van het nabijgelegen Haarlemmermeer in de negentiende eeuw vergrootte aanvankelijk het isolement van Kaag, maar zorgde uiteindelijk ook voor betere verbindingen met de omgeving. Door de opkomst van de watersport in de twintigste eeuw veranderde het karakter van het dorp geleidelijk van een gesloten boereneiland naar een populaire recreatiebestemming.
Overnachten in Kaag
Op Kaageiland zelf zijn meerdere overnachtingsmogelijkheden te vinden. B&B De Kaagse Boer is gevestigd in een omgebouwde oude koeienstal op een werkende melkveeboerderij, met kamers die uitkijken op het meer en een ontbijt met eigen kaas en zuivel van het bedrijf. Hotel Orion is het enige volwaardige hotel op het eiland, met 24 kamers, een restaurant, scheepsbar en terras. Voor een kleinschaligere ervaring is B&B Slapen op een Eiland een goede optie, met een privébalkon, luxe badkamer en een ambachtelijk ontbijt op de kamer. Houd er rekening mee dat alle accommodaties op het eiland alleen bereikbaar zijn via het veerpontje vanuit Buitenkaag, wat meteen bijdraagt aan het eilandgevoel.
Het dorp ligt als een lint langs de westelijke oever van het eiland, met de Julianalaan als het middelpunt. Belangrijkste bezienswaardigheid in het dorp is de protestantse kerk, gebouwd in 1874 op de fundamenten van een eeuwenoude voorganger. De bouw werd betaald uit ‘liefdegaven’, zoals op een ingemetselde steen in de voorgevel nog te lezen is. De kerk heeft de status van rijksmonument en is onderdeel van het beschermd dorpsgezicht van Kaageiland. Eveneens opvallend aanwezig op het eiland is de grote loods van scheepswerf Royal Van Lent, onderdeel van Feadship, bouwers van megajachten. De werf is al sinds 1849 op het eiland gevestigd.
Verspreid over het eiland zijn meerdere historische boerderijen te vinden, waaronder de rijksmonumentale Kerkwijck en de boerenhofstede van de familie Van Ruiten aan de Julianalaan. Het eiland trok in de negentiende en vroeg-twintigste eeuw diverse schilders, zoals Cornelis Vreedenburgh, Abraham Segaar en Marinus Heijnes, die er hun inspiratie vonden in het Hollandse water- en weidelandschap.
Kaag is een populair vertrekpunt voor watersport op de Kagerplassen. Op en rond het eiland zijn jachthavens, zeilscholen en bootverhuur te vinden. De jaarlijkse Kaagweek trekt zowel nationaal als internationaal deelnemers voor de zeilwedstrijden. Wie het rustig aan wil doen, kan een sloep of kano huren en de omliggende plassen verkennen. Op het eiland zijn meerdere terrassen en restaurants gevestigd, waaronder het bekende Tante Kee. Een begeleide historische dorpswandeling met gids geeft je een goed overzicht van de rijke geschiedenis van Kaageiland.
